Συμβουλές για την οργάνωση μελέτης του παιδιού

Δεδομένου ότι στη χώρα μας ήδη από το νηπιαγωγείο ξεκινάει η πρώτη «δουλειά για το σπίτι», καταλαβαίνουμε ότι είναι απαραίτητο για το παιδί να έχει το χώρο του για να κάνει τα μαθήματά του. Δεν έχει σημασία αν έχετε μικρό ή μεγάλο χώρο, σημασία έχει να κατονομάσετε ένα σημείο ως χώρο μελέτης, αναφέρει η Δρ. Λίζα Βάρβογλη, Ph.D. Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια.

 

Τα μικρά παιδιά χρειάζονται χώρο και χρόνο αλλά και γονική επίβλεψη για να κάνουν τα μαθήματά τους. Αν βολεύει στο πρόγραμμά σας, δημιουργήστε μια γωνιά στο τραπέζι της κουζίνας ή της τραπεζαρίας όπου το παιδί θα κάνει τα μαθήματά του, ενώ εσείς από δίπλα θα κάνετε κάτι άλλο.

Πώς να δημιουργήσετε καλές συνήθειες μελέτης για όλα τα σχολικά χρόνια

1. Δώστε στο παιδί σας τον έλεγχο της κατάστασης και ζητήστε του να σας βοηθήσει να ετοιμάσετε τη γωνιά μελέτης του. Το ζήτημα δεν είναι να αγοράσετε το μεγαλύτερο/καλύτερο/πιο σύνθετο/πιο ακριβό γραφείο, αλλά να φτιάξετε μια γωνιά μελέτης που το παιδί θα τη νιώθει δική του και θα κάνει την όλη διαδικασία λίγο πιο όμορφη. Ρωτήστε το παιδί τι χρώμα γραφείο θέλει, αν θέλει ένα υποπόδιο (για να μην κρέμονται τα πόδια του από την καρέκλα), αν επιθυμεί ένα μαξιλαράκι κλπ. Δίνοντας στο παιδί αυτή τη μικρή δύναμη στις αποφάσεις του, ουσιαστικά το βοηθάτε να αυξήσει την επιθυμία του να ασχοληθεί με τη μελέτη.
2. Οργανώστε τις σχολικές προμήθειες. Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο όταν το παιδί ξεκινάει ορεξάτο να κάνει τα μαθήματά του και ανακαλύπτει ότι δεν έχει μολύβι, η γόμα του έχει χαθεί, η ξύστρα του είναι εξαφανισμένη! Μέχρι να βρει όλα όσα χρειάζεται για να κάνει τις ασκήσεις του… πάει! Πέταξε το πουλάκι! Έχει περάσει η ώρα και το παιδί έχει εκνευριστεί, έχει βαρεθεί, δεν βλέπει κανένα αποτέλεσμα και η αρχική του προθυμία να κάνει τα μαθήματά του εξανεμίζεται. Φροντίστε να αγοράσετε όμορφα κουτιά και να φυλάξετε εκεί μαρκαδόρους, ξυλομπογιές, μολύβια και άλλα απαραίτητα.
3. Κλείστε την τηλεόραση! Ο κανόνας της κλειστής τηλεόρασης ισχύει όμως και για εσάς! Διατηρήστε ησυχία.
4. Ο καλός φωτισμός είναι σημαντικός. Θυμηθείτε ότι προτιμότερο είναι το φυσικό φως, αλλά όταν αυτό δεν υπάρχει, ένα δυνατό πορτατίφ (κατά προτίμηση στην αριστερή πάνω πλευρά της επιφάνειας του γραφείου ενός παιδιού που γράφει με το δεξί χέρι, ώστε να μην πέφτει σκιά πάνω στο βιβλίο ή τετράδιο) κάνει πολύ καλή δουλειά.
5. Τακτοποιήστε την επιφάνεια του γραφείου και τα συρτάρια του. Η συγκέντρωση και η προσοχή αυξάνονται όταν ο περιβάλλων χώρος είναι καθαρός, τακτικός και οργανωμένος.
6. Δώστε στο παιδί χρόνο ξεκούρασης. Τα περισσότερα παιδιά πιέζονται από διάφορες υποχρεώσεις (ξένες γλώσσες, εξωσχολικά, αθλητικά, κλπ) αλλά και από ωραία πράγματα (παιχνίδι με φίλους, εξόδους με φίλους, κλπ) με αποτέλεσμα να αισθάνονται ότι διαρκώς τρέχουν και δεν φτάνουν! Ειδικά στις πρώτες τάξεις του δημοτικού είναι απαραίτητο να αφήνετε άφθονο χρόνο μεταξύ δραστηριοτήτων και χρόνο ξεκούρασης, ώστε το παιδί να είναι ήρεμο και ξεκούραστο.
7. Δώστε στο παιδί σας ένα «φιλαράκι μελέτης». Αν έχει μεγαλύτερα αδέρφια, ζητήστε τους να κάνουν τα μαθήματά τους μαζί. Αν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, δώστε στο παιδί σας ένα αγαπημένο αρκουδάκι ή άλλο ζωάκι να του κάνει παρέα την ώρα της μελέτης!
8. Επιλέξτε να κάνετε κι εσείς κάτι «σχολικό» την ώρα μελέτης του παιδιού σας. Μπορείτε να διαβάσετε ένα βιβλίο, περιοδικό, να γράψετε τη λίστα με τα ψώνια ή να κάνετε κάποια ανάλογη δουλειά παρέα με το παιδί σας.
9. Αφήστε έναν βαθμό επιλογής στο παιδί σας. Μην επιμένετε να κάνει τα πράγματα με το δικό σας τρόπο. Αφουγκραστείτε τις ανάγκες και τις επιθυμίες του παιδιού σας, δώστε του χρόνο και κατανόηση. Αν λοιπόν το μικρό παιδί σας ζητήσει μια φορά να κάνει τα μαθήματά του ξαπλωμένο μπρούμυτα στο πάτωμα, αφήστε το. Δώστε του την επιλογή αν θα κάνει τα ελληνικά ή τα μαθηματικά πρώτα. Με αυτό τον τρόπο εξομαλύνετε τη διαδικασία της μελέτης και σταδιακά διδάσκετε στο παιδί σας ότι αυτό είναι το καθήκον του.

Η οργάνωση της μελέτης για το σχολείο είναι καθοριστικής σημασίας για την επίδοση του παιδιού στο σχολείο αλλά και για τη σχέση που θα αναπτύξει με το διάβασμα γενικότερα. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις μαθητών που αντιμετωπίζουν καθημερινά το διάβασμα για το σχολείο και τις σχολικές εργασίες ως καταναγκαστικό έργο και ευχαρίστως θα σταματούσαν κάθε προσπάθεια να γράψουν και να διαβάσουν στο σπίτι προετοιμαζόμενοι για την επόμενη μέρα στο σχολείο.

«Δεν κάθεται να διαβάσει!», «Διαβάζει στην κουζίνα ή στο σαλόνι με την τηλεόραση ανοιχτή !», «Πρέπει να του πάρω ειδική καρέκλα για διάβασμα;», « Δεν οργανώνεται για να διαβάσει!» είναι ορισμένα παράπονα των γονιών που ακούγονται συχνά κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Όλοι οι γονείς θα ήθελαν να υπάρχει ένας μαγικός τρόπος να ενθαρρύνουν το παιδί να μελετήσει στο σπίτι. Δυστυχώς, δεν υπάρχει μαγικό ραβδάκι γι’αυτό. Υπάρχουν όμως κάποιες μέθοδοι που βοηθούν το παιδί να αναπτύξει και να διατηρήσει ένα πρόγραμμα μελέτης. Για κάποιους γονείς, αυτό μπορεί να σημαίνει, ότι πρέπει και οι ίδιοι να αλλάξουν τη δική τους στάση απέναντι στη μελέτη και στον τρόπο που παρακινούν ή όχι το παιδί να μελετήσει.

 

Πώς μπορούμε να οργανώσουμε το χώρο μελέτης του παιδιού ώστε το διάβασμά του να είναι αποδοτικό;

Για όλα τα παιδιά θα πρέπει να έχετε στο μυαλό σας:

• Το παιδί χρειάζεται κάθε μέρα μια ορισμένη ώρα για να διαβάσει τα μαθήματα της επόμενης ημέρας. Υιοθετήστε μία ρουτίνα μετά την επιστροφή από το σχολείο αφήνοντας το παιδί να επιλέξει πότε θα κάνει τη μελέτη του, πριν ή μετά το φαγητό, αν θέλει να χαλαρώσει με έναν ελαφρύ ύπνο πριν ξεκινήσει τη μελέτη ή όχι. Από τη στιγμή που θα ορίσετε τον χρόνο μελέτης τηρείτε τον πιστά.

• Επιλέξτε έναν χώρο μελέτης που θα παραμένει πάντα ο ίδιος. Το δωμάτιό του ή όποιος άλλος ήσυχος χώρος χωρίς διασπαστικά ακουστικά ή οπτικά ερεθίσματα (παράθυρο, τηλεόραση, ραδιόφωνο, πολύχρωμες αφίσες, παιχνίδια κλπ) μπορεί να γίνει χώρος μελέτης. Η κουζίνα όταν η μαμά μαγειρεύει ή το δωμάτιο όταν ο/η αδελφός/ η παίζει δεν αποτελούν όπως φαντάζεστε ιδανικό χώρο μελέτης. Προτιμήστε να μην γίνεται κάποια άλλη δραστηριότητα κοντά στο παιδί που μελετάει.

 

Τι θα πρέπει να υπάρχει στον χώρο μελέτης;

• Το καθημερινό πρόγραμμα του σχολείου αναρτημένο στον τοίχο του σε ύψος που να μπορεί να το διαβάζει εύκολα. Βεβαιωθείτε, επίσης, ότι το παιδί γνωρίζει τι σημαίνουν οι συντομογραφίες πάνω στο πρόγραμμα που του δίνεται στο σχολείο (πχ. Η/Υ )

• Ένα ευκολοδιάβαστο ρολόι με μεγάλους, ευδιάκριτους αριθμούς. Ακόμη και αν δεν γνωρίζει την ώρα, ορίστε απλά ένα σημείο έναρξης μιας δραστηριότητας και ένα σημείο λήξης επάνω στο ρολόι (π.χ ξεκινάς όταν ο μεγάλος δείκτης πάει στο 6 και τελειώνεις όταν φτάσει στο 9). Τα παιδιά οργανώνονται και λειτουργούν πάντα καλύτερα όταν έχουν ένα οπτικό ερέθισμα και κάτι να περιμένουν.

• Ένα γραφείο χωρίς άλλα αντικείμενα πάνω, εκτός από αυτά που χρειάζεται για να διαβάσει τα μαθήματα της ημέρας.

• Οργανωμένα συρτάρια. Θα πρέπει να μειώσουμε την ώρα που θα σπαταλήσει για να βρει αυτό που ψάχνει. Τα 5 βασικά πράγματα που είναι απαραίτητα να βρίσκει εύκολα το παιδί είναι: μολύβι, γόμα, ξύστρα, χάρακας, πρόχειρο τετράδιο.

• Ένα αντιστρές εργαλείο π.χ. ένα μαλακό μπαλάκι, ένα μικρό σακουλάκι με άμμο, ένα χνουδωτό μπαλάκι που μπορεί να έχει στο χέρι του όσο διαβάζει για να ισορροπεί το άγχος της μελέτης και την κινητική του ανησυχία.

• Ένα φωτιστικό γραφείου, στο οποίο, αν το παιδί γράφει με το αριστερό, τότε το φως πρέπει να έρχεται από τα δεξιά, αν γράφει με το δεξί από τα αριστερά για να μην προκαλούνται σκιάσεις. Επίσης, αν το παιδί σας είναι αριστερόχειρας καλό θα ήταν να αποφεύγετε τα τετράδια με σπιράλ καθώς το σπιράλ εμποδίζει το παιδί όταν γράφει. Σε κάποια sites του εξωτερικού μπορείτε επίσης να προμηθευτείτε προϊόντα για αριστερόχειρες όπως ειδικές ξύστρες και τετράδια. Ψαλίδια για αριστερόχειρες μπορείτε εύκολα να βρείτε και στην ελληνική αγορά.

• Μαγνητικά γράμματα και μαγνητικούς αριθμούς. Πολλές ασκήσεις όπως η ορθογραφία και οι μαθηματικές πράξεις με τα κρατούμενα γίνονται πιο εύκολες όταν γίνονται με ερεθίσματα τριών διαστάσεων γιατί απλά το παιδί μπορεί να τα πιάσει, δηλαδή να χρησιμοποιήσει και άλλη μία αίσθηση εκτός από την όραση.

• Ορισμένα παιδιά λειτουργούν καλά στη μελέτη τους με ένα «μουσικό χαλί» να παίζει κατά τη διάρκειά της. Δεν λειτουργεί με όλα τα παιδιά, αλλά αφήστε το να δοκιμάσει. Ο χαμηλός ήχος μιας μουσικής που παίζει επαναλαμβανόμενα μπορεί να οργανώσει το παιδί.

• Μια υδρόγειος σφαίρα. Στα παιδιά με χωροταξικές δυσκολίες είναι πολύ βοηθητικό να μπορούν να βλέπουν σε τρεις διαστάσεις αυτό που απεικονίζεται στο χαρτί, στο μάθημα της ιστορίας και τη γεωγραφίας.

• Ένα απλό εργαλείο ηχογράφησης της φωνής του. Βοηθά εξαιρετικά τα παιδιά με προβλήματα ανάγνωσης να αναγνωρίζουν και να αυτοδιορθώνουν τα λάθη τους.

• Μαρκαδόρους high lighters. Το παιδί πρέπει οπωσδήποτε να διδαχθεί να ξεχωρίζει τις κύριες από τις δευτερεύουσες πληροφορίες που χρειάζεται να απομνημονεύει. Οι μαρκαδόροι θα βοηθήσουν στο να τονίζει τα κύρια σημεία ενός κειμένου.

Τι γίνεται με τα παιδιά που είναι ψηλά ή τα παιδιά που έχουν χαμηλότερο ύψος ; Χρειάζεται κάποια ειδική προσαρμογή του γραφείου;

Αυτό που προτείνεται πάντα είναι η γωνία που σχηματίζουν τα χέρια με το γραφείο και τα πόδια με την καρέκλα να είναι γωνία 90ο για τη σωστή στάση σώματος του παιδιού. Εάν ένας γονέας μπαίνει τώρα στη διαδικασία εύρεσης ενός γραφείου θα μπορούσε να κατασκευάσει ένα γραφείο προσαρμοζόμενο. Μπορεί εύκολα να κατασκευαστεί από ξυλουργό και να «ακολουθεί» το παιδί σε όλα τα χρόνια μελέτης προσαρμοζόμενο στις ανάγκες του όσο αλλάζει το ύψος του. Αν, ωστόσο, υπάρχει ήδη ένα γραφείο, αυτό που θα μπορούσαν να κάνουν είναι να βάλουν ένα υποπόδιο για να πετύχουν τη γωνία των ποδιών και η καρέκλα θα μπορούσε να είναι προσαρμοζόμενη.

Υπάρχει κάτι άλλο που θα μπορούσαν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν στη μελέτη του παιδιού τους;

Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να ενισχύουν την αγάπη του παιδιού προς το διάβασμα και να μην θεωρούν πρώτα οι ίδιοι τη μελέτη σαν μια «υποχρέωση» που πρέπει το παιδί να φέρει σε πέρας. Καλό θα ήταν να προβάλουν τα θετικά της μελέτης στην καθημερινότητα καθώς και τη χρησιμότητά της. Για παράδειγμα, “η ανάγνωση μου χρειάζεται όταν θέλω να δω την αγαπημένη μου ταινία στο σινεμά με υπότιτλους” ή “τα μαθηματικά μου χρειάζονται όταν με στέλνει η μαμά να αγοράσω κάτι από το super market”. Συχνά οι γονείς μέσα στο δικό τους άγχος για την επίδοση του παιδιού μπαίνουν σε μία διαδικασία να επιφορτίσουν συνειδητά ή ασυνείδητα τη μελέτη αρνητικά. Αισθάνονται ότι θα «κριθούν» οι ίδιοι από τη δασκάλα, κάτι που δεν βοηθά το παιδί στη ψυχολογία του.

Πώς πρέπει να είναι οργανωμένος ο χώρος μελέτης ενός αριστερόχειρα;

Η αριστεροχειρία δεν είναι “κουσούρι”, δεν συνδέεται με μαθησιακές δυσκολίες και το παιδί που την φέρει, δεν πρέπει να καταπιέζεται ή να αποτρέπεται. Οι αριστερόχειρες θα πρέπει να κάθονται ελάχιστα πιο ψηλά στην καρέκλα από τους δεξιόχειρες. Έτσι η οπτική επαφή με αυτό που γράφουν θα είναι καλύτερη. Ένα μαξιλαράκι στο κάθισμα θα βοηθήσει αρκετά. Η θέση του χαρτιού είναι εξαιρετικά σημαντική! Ποτέ τα τετράδια και οι σημειώσεις που γράφει δεν πρέπει να είναι παράλληλα με το σώμα του παιδιού, αλλά παράλληλα με το χέρι που γράφει!

Τα 4 βήματα που βοηθούν τα παιδιά στην οργάνωση/συγκέντρωση τους

 

Πολλά παιδιά δυσκολεύονται στην οργάνωση του χώρου και των πραγμάτων τους, με αποτέλεσμα να αργούν πολύ να ξεκινήσουν το διάβασμα ή να σηκώνονται όλη την ώρα ψάχνοντας τα απαραίτητα βιβλία, τετράδια, μολύβια. Επίσης συχνά ξεχνούν πράγματα στο σπίτι ή στο σχολείο και ακόμα και για τις εξωσχολικές δραστηριότητες τους δεν ετοιμάζονται μόνα τους! 

 

Υπάρχουν τέσσερα βήματα που βοηθούν τα παιδιά στην οργάνωση, έτσι ώστε σιγά σιγά αυτή η διαδικασία να γίνει ρουτίνα και να μην απαιτείται η υπενθύμιση ή καθοδήγηση των γονέων.

Αφορούν, εκτός από την καθημερινή μελέτη, και άλλες δραστηριότητες στις οποίες συμμετέχει ένα παιδί. Αν π.χ. πηγαίνει σε κάποιο άθλημα, πρέπει αν είναι υπεύθυνο να συγκεντρώνει και να έχει μαζί του όλα τα απαραίτητα. Ακόμα, είναι σημαντικό να μάθουν να μαζεύουν τα πράγματα τους, ακόμα και μετά από χειροτεχνίες ή παιχνίδι.

 

1. Οργάνωση: Σημαίνει ότι το παιδί  βρίσκεται στο χώρο που πρέπει και  έχει μαζί του όλα τα απαραίτητα για την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων του.

Δείτε μαζί με το παιδί το πρόγραμμα της επόμενης μέρας και σημειώστε σε ένα χαρτί τις υποχρεώσεις του. Βοηθήστε το να συγκεντρώσει όλα τα απαραίτητα τετράδια, βιβλία, μολύβια, μπογιές κλπ πάνω στο γραφείο του.  Μπορείτε επίσης να βοηθήσετε το παιδί να επιλέξει από ποια δραστηριότητα θα ξεκινήσει, προτιμήστε την πιο δύσκολη για αρχή. Πείτε στο παιδί να σβήνει κάθε δραστηριότητα που ολοκληρώνει, ώστε να ξέρει σε ποιο σημείο βρίσκεται. 

 

2. Συγκέντρωση: Σημαίνει ότι το παιδί είναι αφοσιωμένο στη δραστηριότητα του και δεν αποσπάται.

Εξηγήστε στο παιδί πόσο σημαντικό είναι να συγκεντρωθεί ώστε να τελειώσει τις υποχρεώσεις του γρήγορα για να έχει ελεύθερο χρόνο. Προσπαθήστε να μειώσετε εξωτερικά ερεθίσματα, όπως τον ήχο της τηλεόρασης, ομιλίες κλπ. Αφήστε το παιδί μόνο του σε αυτό το σημείο, να ξεκινήσει και να προχωρήσει τις εργασίες του. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα μπορείτε να περνάτε και να ελέγχετε την πρόοδο του ή να το επαναφέρετε στην εργασία του αν έχει ξεκινήσει παιχνίδι ή ονειροπόληση! Αφήστε το παιδί να κάνει ένα μικρό διάλειμμα για να τεντωθεί ή να πιει κάτι, αν χρειάζεται! Υπενθυμίστε την ώρα που θα πρέπει να φύγετε για την εξωσχολική δραστηριότητα, έτσι ώστε να ξέρει πότε πρέπει να ετοιμαστεί.

 

3. Ολοκλήρωση: Σημαίνει ότι το παιδί ολοκληρώνει τις ασκήσεις του, τις ελέγχει, τοποθετεί τα πράγματα του στη θέση τους και ετοιμάζει την τσάντα του για την επόμενη μέρα. 

Συνήθως τα παιδιά φωνάζουν "τελείωσααααα" και εξαφανίζονται παρατώντας τα πάντα πάνω και γύρω από το γραφείο! Όμως είναι σημαντικό να μάθουν να ελέγχουν τις ολοκληρωμένες τους δραστηριότητες, να βολεύουν τα πράγματά τους και να φτιάχνουν την τσάντα τους. Αν το αφήσετε αυτό για αργότερα, πολύ πιθανό να μην γίνει ποτέ, αφού το βράδυ το παιδί θα είναι κουρασμένο και έτσι θα φτιάξετε εσείς την τσάντα του! 

 

4. Τακτοποίηση: Σημαίνει ότι όλα είναι τακτοποιημένα μετά την ολοκλήρωση της δραστηριότητας.

Αυτό αφορά ακόμα  το παιχνίδι, τις χειροτεχνίες και το διάβασμα! Δείξτε στο παιδί πόσο σημαντικό είναι να προσέχει τα πράγματα του και να τα βολεύει σωστά για να μην τα χάνει. Δώστε του τα απαραίτητα κουτιά για να βάζει τα παιχνίδια του ή τα είδη χειροτεχνίας, φακέλους για να βάζει τις ολοκληρωμένες εργασίες του και ράφια για τα βιβλία του.

https://eidikospaidagogos.gr/