Τι κάνω όταν το παιδί μου θυμώνει;

Τι κάνω όταν το παιδί μου θυμώνει;   

«Να το μυστικό μου … Είναι πολύ απλό… Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά…

Την ουσία τα μάτια δεν τη βλέπουν …»

Μικρός Πρίγκιπας

«Γνωρίζουμε πως το συναίσθημα είναι πολύ σημαντικό για την εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς

κινητοποιεί την προσοχή, η οποία με τη σειρά της κινητοποιεί τη μάθηση και τη μνήμη ….

Χωρίζοντας το συναίσθημα από τη λογική μέσα στην τάξη, χωρίζουμε δύο πλευρές του ίδιου

νομίσματος, και χάνουμε κάτι σημαντικό στη διαδικασία. Είναι αδύνατον να διαχωρίσουμε το

συναίσθημα από τις άλλες σημαντικές δραστηριότητες της ζωής, Μην το δοκιμάζετε!»

Sylwester

Η συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη δημιουργία των διαπροσωπικών σχέσεων και τη σύναψη των φιλιών, η έναρξη των οποίων τοποθετείται ήδη στα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής τους. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, είναι σημαντικό να βοηθάμε τα παιδιά με τέτοιον τρόπο, ώστε αυτά να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα τους αλλά και να έρχονται σε επαφή με όλες αυτές τις αλλαγές που αυτά επιφέρουν στο σώμα τους, στην έκφραση του προσώπου τους αλλά και στον τόνο της φωνής τους. Άλλωστε, η αναγνώριση των δικών τους συναισθημάτων αποτελεί το εφαλτήριο για τη μετέπειτα αναγνώριση και κατανόηση των συναισθημάτων των σημαντικών άλλων. Είναι σημαντικό λοιπόν σε αυτή την τόσο πολύτιμη αλλά και πολύπλοκη διαδικασία της συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών να σταθούμε δίπλα τους ως σύμμαχοι και αλλά και ως βοηθοί. Πως μπορούμε όμως να το επιτύχουμε αυτό ;

• Όταν διαβάζουμε ένα παραμύθι κοιτάζουμε τις εικόνες και ζητάμε από τα παιδιά να μαντέψουν πως νιώθουν οι χαρακτήρες. Στη συνέχεια, μπορούμε να αναπαραστήσουμε τα συγκεκριμένα συναισθήματα κάνοντας «γκριμάτσες» μπροστά στον καθρέφτη»
• Την ώρα που βλέπουμε μία ταινία μαζί με το παιδί μπορούμε να παίξουμε το παιχνίδι «Ας μαντέψουμε τι νιώθει» Χαμηλώνουμε την ένταση της φωνής και μαζί με το παιδί προσπαθούμε να μαντέψουμε μέσα από τις εκφράσεις των ηρώων πως μπορεί να νιώθουν.
• Ενθαρρύνουμε το παιδί να μας μιλάει για τις φιλίες του, για τους αγαπημένους του φίλους αλλά και για τα προβλήματα που πολύ πιθανό κάποιες φορές προκύπτουν. Είναι πολύ σημαντικό ιδίως για τα τελευταία, να δίνουμε μεγάλη σημασία σε αυτό που προσπαθεί το παιδί να μοιραστεί μαζί μας όσο ασήμαντο και αν αυτό φαντάζει στα δικά μας μάτια. Ας μην ξεχνάμε πως εμείς νιώθαμε μετά από ένα καβγά με το φίλο μας στο σχολείο όταν ήμασταν παιδιά.
• Αφηγούμαστε στο παιδί τα νέα της ημέρας και επιλέγουμε να μοιραστούμε μαζί του πως αισθανθήκαμε για αυτά. Είναι πολύ σημαντικό το παιδί να αισθανθεί μέρος της καθημερινότητας μας ακόμα και ότι μπορεί να μας προτείνει λύσεις στους προβληματισμούς μας.

Τι γίνεται όμως όταν τα παιδιά αναστατώνονται ή θυμώνουν χωρίς να μπορούν να ελέγξουν αυτό που νιώθουν; Αρχικά, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι όλα τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά, ακόμα και αυτό του έντονου θυμού. Επομένως, αυτό που είναι σημαντικό είναι να βρούμε έναν τρόπο ο οποίος θα βοηθήσει τα παιδιά όχι φυσικά να μη θυμώνουν αλλά να εκδηλώνουν το θυμό τους με έναν τρόπο αποδεκτό τόσο για τα ίδια όσο και για τα τους άλλους γύρω τους. Πως μπορούμε όμως να το επιτύχουμε αυτό;

• Βοηθάμε τα παιδιά να κάνουν βαθιές αναπνοές με την κοιλίτσα τους. Η κοιλίτσα πρέπει να πηγαίνει προς τα έξω κατά την εισπνοή και προς τα μέσα κατά την εκπνοή. Με τις βαθιές αναπνοές μειώνονται οι καρδιακοί παλμοί και επέρχεται ένα αίσθημα ηρεμίας.
• Δίνουμε στα παιδιά μία εναλλακτική λύση όπως το να μετρήσει φωναχτά μέχρι το δέκα. Αυτό θα αποσπάσει για λίγο την προσοχή του με αποτέλεσμα να έχει περισσότερο χρόνο μπροστά του μέχρι να ενεργήσει.
• Ονομάζουμε ένα μαξιλάρι το «μαξιλάρι του θυμού» και παρακινούμε το παιδί να το χτυπάει με όση δύναμη θέλει μέχρι να ηρεμήσει.
• Δίνουμε στο παιδί ένα μπαλόνι που δεν είναι φουσκωμένο και το παρακινούμε να φυσήξει μέσα σε αυτό τον αέρα του θυμού. Μετά μπορούμε να αφήσουμε το μπαλόνι να πετάξει μακριά ή και να το σπάσουμε ακόμα.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι είναι σημαντικό αυτό που ζητάμε από τα παιδιά να κάνουν να το ακολουθούμε και εμείς, καθώς τα παιδιά τις περισσότερες φορές μπορεί να μην θυμούνται αυτό που ακούν αλλά θα θυμούνται σίγουρα αυτό που βλέπουν.

Τεχνικές διαχείρισης θυμού κι επιθετικότητας για παιδιά

 

Ο θυμός είναι από τα συναισθήματα που τα περισσότερα παιδιά δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να διαχειριστούν.

Μπορούν να περιγράψουν τι τους θυμώνει, αλλά δύσκολα μπορούν να κατανοήσουν τον θυμό. Τον ταυτίζουν με την επιθετική συμπεριφορά που χρησιμοποιούν για να τον εκφράσουν.

 

Σκοπός μιας διδασκαλίας για τη διαχείριση του θυμού στα παιδιά είναι να μάθουν να ελέγχουν το θυμό και τα αρνητικά τους συναισθήματα και μακροπρόθεσμος στόχος αποτελεί η κατάκτηση της ανεξαρτησίας και αυτονομίας τους. Στόχος του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι δηλαδή το παιδί να μάθει να ρυθμίζει την συμπεριφορά του αλλά και το θυμικό του, χωρίς τη βοήθεια κάποιου μεγάλου: εκπαιδευτικού ή γονέα.

1. “Τα θυμωμένα μπαλόνια”

Μια τεχνική που οπτικοποιεί τον θυμό και βοηθά τα παιδιά να τον κατανοήσουν είναι “τα θυμωμένα μπαλόνια”. Η συγκεκριμένη τεχνική βοηθά τα παιδιά να διαχωρίσουν τον θυμό από την επιθετικότητα, να δουν τι συμβαίνει όταν δεν εξωτερικεύουμε ή δεν εκτονώνουμε ορθά το θυμό μας και να καταλάβουν πως να θυμώνει κάποιος είναι αποδεκτό και φυσιολογικό.

Περιγραφή της τεχνικής

Δίνουμε στο παιδί να φουσκώσει ένα μπαλόνι ή του το φουσκώνουμε εμείς και το δένουμε. Εξηγούμε στο παιδί ότι το μπαλόνι είναι το σώμα μας κι ο αέρας είναι ο θυμός.

Δίνουμε το μπαλόνι στο παιδί να το επεξεργαστεί και το ρωτάμε αν μπορεί ο αέρας να βγει από το μπαλόνι. Του περιγράφουμε πως έτσι ακριβώς είναι κι αυτός όταν είναι θυμωμένος. Ρωτάμε το παιδί αν θα μπορούσε να σκεφτεί καθαρά αν το μπαλόνι είναι το μυαλό του κι ο θυμός έπιανε όλο το χώρο.

Μετά δίνουμε μια καρφίτσα στο παιδί και του ζητάμε να σκάσει το μπαλόνι. Το ρωτάμε αν ήταν αυτός ο πιο ασφαλής τρόπος για βγάλει τον αέρα ή όχι και γιατί. Χρησιμοποιήστε το στιγμιαίο φόβο του παιδιού την ώρα που σκάει το μπαλόνι για να δείξετε πως έτσι αισθάνονται οι άλλοι γύρω του όταν γίνεται επιθετικός. Προσπαθήστε να εξηγήσετε στο παιδί πως αν το μπαλόνι ήταν άνθρωπος, το σκάσιμο του μπαλονιού θα ήταν μια επιθετική συμπεριφορά. Ζητήστε από το παιδί να σας πει αν είναι σωστό να εκφράζουμε το θυμό μας με αυτό τον τρόπο.

Στη συνέχεια φουσκώνουμε άλλο μπαλόνι, αλλά δεν το δένουμε. Το δίνουμε στο παιδί να το κρατήσει και του ζητάμε να αφήσει λίγο αέρα να βγει και να κρατήσει ξανά τις άκρες σφιχτά. Ρωτάμε το παιδί αν παρατηρεί την αλλαγή του μεγέθους κι αν αν για να γίνει αυτό χρειάστηκε να σκάσουμε το μπαλόνι. Τονίζουμε το γεγονός ότι το μπαλόνι δεν έσκασε αλλά και το γεγονός ότι κανείς γύρω του δεν έπαθε κάτι. Μετά ζητάμε από το παιδί να αφήσει σιγά σιγά όλο τον αέρα να βγει από το μπαλόνι.

Τέλος, συζητάμε με το παιδί και του θυμίζουμε πως αν αφήσουμε τον θυμό να μαζευτεί μέσα μας, κάποια στιγμή θα εκραγούμε όπως το μπαλόνι και μπορεί να κάνουμε κακό στον εαυτό μας ή στους γύρω μας. Ως συνέχεια της τεχνικής, μπορούμε να ζητήσουμε από το παιδί να γράψει πάνω σε μπαλόνια τι τον θυμώνει και να του ζητήσουμε να τα φουσκώσει ανάλογα με το τι τον θυμώνει περισσότερο και τι λιγότερο.

2. “Η μικρή χελώνα”

Μια άλλη αποτελεσματική τεχνική διαχείρισης του θυμού είναι αυτή της Εναλλακτικής Αντίδρασης ή αλλιώς τεχνική της Μικρής Χελώνας. Η συγκεκριμένη τεχνική ανήκει στην ψυχολογική κατεύθυνση του Γνωστικού-Συμπεριφορισμού και συμβάλλει σημαντικά και στη διαχείριση της επιθετικότητας ενός παιδιού.

Αρχικά, το παιδί διδάσκεται από τον ειδικό την εναλλακτική αντίδραση της μικρής χελώνας όταν η ίδια βρίσκεται σε κατάσταση που προκαλεί ένταση. Το παιδί ακούει από τον ενήλικα την ιστορία της μικρής χελώνας:

«Το μικρό χελωνάκι, κάθε φορά που πήγαινε στο σχολείο έμπλεκε σε καβγάδες με τα άλλα μικρά χελωνάκια, που το πείραζαν και το χτυπούσαν. Ο δάσκαλος το τιμωρούσε. Μια μέρα συνάντησε τη μεγάλη χελώνα, η οποία του είπε πως η απάντηση στο πρόβλημά του ήταν το καβούκι του. Το συμβούλευσε να κρύβεται στο καβούκι του κάθε φορά που θύμωνε, μέχρι να αισθανθεί καλύτερα. Το χελωνάκι εφάρμοσε τη συμβουλή της χελώνας, και όλα βελτιώθηκαν: σταμάτησε τους καβγάδες, ο δάσκαλος δεν το μάλωνε πια και άρχισε να του αρέσει το σχολείο».

Αφού το παιδί διαβάσει ή ακούσει την ιστορία, ο ειδικός του μαθαίνει εναλλακτικές αντιδράσεις που το ίδιο θα κλιθεί να εφαρμόσει σε στρεσογόνες περιπτώσεις ή καταστάσεις συγκρούσεων. Το παιδί εξασκείται στις παρακάτω ασκήσεις:

• να μαζεύει κοντά στο σώμα του τα χέρια και τα πόδια,
• να ακουμπά το κεφάλι του στο θρανίο,
• να φανταστεί πως είναι το χελωνάκι που κρύβεται μέσα στο καβούκι του και να σκεπάζει το κεφάλι με τους βραγχίονες ή τις παλάμες του,
• να χαλαρώνει τους μύες του σώματός του και να παραμείνει στην ίδια θέση για λίγο.

Αφού το παιδί κατανοήσει και κατακτήσει τις συγκεκριμένες ασκήσεις, στη συνέχεια ο ειδικός του μαθαίνει μυοχαλαρωτικές ασκήσεις.

Έτσι το παιδί σιγά σιγά κατακτά την ικανότητα να αντιμετωπίζει στρεσογόνες καταστάσεις, καταστάσεις συγκρούσεων και έντασης, καθώς και να διαχειρίζεται τα αρνητικά του συναισθήματα, το φόβο, το θυμό και την οργή του.

 https://eidikospaidagogos.gr/